በእንግሊዝ የተሸጠ የጣሊያን ንፁህ ምርቶች ከቻይናውያን የግዳጅ የጉልበት ሥራ ጋር የተገናኘ ቲማቲሞችን ሊይዝ እንደሚችል ቢቢሲ ዘግቧል

በተለያዩ የዩናይትድ ኪንግደም ሱፐርማርኬቶች የሚሸጡ 'የጣሊያን' የቲማቲም ንፁህ ምርቶች በቻይና ውስጥ በግዴታ የጉልበት ሥራ ተጠቅመው የሚመረቱ ቲማቲሞችን የያዘ ይመስላል ሲል የቢቢሲ ዘገባ አመልክቷል።

ቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ ባደረገው ሙከራ በአጠቃላይ 17 ምርቶች በእንግሊዝ እና በጀርመን ቸርቻሪዎች የሚሸጡ የራሳቸው የንግድ ምልክቶች የቻይና ቲማቲም መያዛቸውን አረጋግጧል።

አንዳንዶቹ በስማቸው 'ጣሊያን' እንደ ቴስኮ 'የጣሊያን ቲማቲም ፑሬ'' ሲኖራቸው ሌሎች ደግሞ በመግለጫቸው ውስጥ 'ጣልያን' አላቸው፡ እንደ አስዳ ድርብ ኮንሰንትሬት 'የተጣራ የጣሊያን የበቀለ ቲማቲም' እና የዋይትሮዝ 'ወሳኝ ቲማቲም ፑሬ' እራሱን እንደ 'ጣሊያን ቲማቲም ንጹህ' ሲል ይገልፃል።

ቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ ምርቶቻቸውን የፈተናቸው ሱፐርማርኬቶች እነዚህን ግኝቶች ይከራከራሉ።

በቻይና አብዛኛው ቲማቲሞች የሚመጡት ከዚንጂያንግ ክልል ሲሆን ምርታቸውም በኡዩጉር እና በሌሎች አናሳ ሙስሊም ወገኖች ከግዳጅ ሥራ ጋር የተያያዘ ነው።

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት (ተመድ) ቻይና ለደህንነት አስጊ ነው የምትላቸው በነዚህ አናሳ ጎሳዎች ላይ በቻይና ግዛት ላይ ስቃይ እና እንግልት እየፈፀመች ነው ሲል ይከሳል። ቻይና ሰዎች በቲማቲም ኢንዱስትሪ ውስጥ እንዲሰሩ ማስገደዷን በመቃወም የሰራተኞቿ መብት በህግ የተጠበቀ ነው ብላለች። ቢቢሲ እንደዘገበው ቻይና የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዘገባ ‘በሃሰት መረጃ እና በውሸት ላይ የተመሰረተ ነው’ ትላለች።

ቻይና ከዓለም ቲማቲም አንድ ሶስተኛ ያህሉን ታመርታለች፣ በሰሜናዊ ምእራብ ዢንጂያንግ አካባቢ ሰብሉን ለማልማት ተስማሚ የአየር ንብረት እንደሆነ ይታወቃል። ይሁን እንጂ ዢንጂያንግ ከ2017 ጀምሮ የጅምላ እስራትን ጨምሮ የሰብአዊ መብት ረገጣ በተዘገበ ሪፖርቶች ምክንያት ዓለም አቀፋዊ ምርመራ ገጥሞታል።

የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች እንደሚሉት፣ ቻይና 'እንደገና የማስተማር ካምፖች' ብላ በምትጠራው ከአንድ ሚሊዮን የሚበልጡ ዩገሮች ታስረዋል። አንዳንድ እስረኞች የዚንጂያንግ የቲማቲም ማሳዎችን ጨምሮ ለግዳጅ የጉልበት ሥራ እንደተዳረጉ የሚጠቁሙ ክሶች ብቅ አሉ።

በክልሉ ላለፉት 16 ዓመታት በቲማቲም ምርት ውስጥ የግዳጅ ሥራ ማጋጠማቸውን ወይም መመልከታቸውን የገለጹ 14 ግለሰቦችን ቢቢሲ በቅርቡ አነጋግሯል። አንድ የቀድሞ እስረኛ በቅጽል ስም ሲናገር ሰራተኞቹ በቀን እስከ 650 ኪሎ ግራም የሚደርስ ኮታ ማሟላት ይጠበቅባቸው የነበረ ሲሆን ይህም ያልተሳካላቸው ሰዎች ላይ ቅጣት ይጠብቃቸዋል ብሏል።

ቢቢሲ እንዲህ ብሏል፡ “እነዚህን መለያዎች ማረጋገጥ ከባድ ነው፣ ነገር ግን ወጥነት ያላቸው ናቸው፣ እና በ2022 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ሪፖርት ላይ፣ በዢንጂያንግ በሚገኙ የእስር ማእከላት ማሰቃየት እና የግዳጅ የጉልበት ብዝበዛን ዘግቧል።

ቢቢሲ ከዓለም ዙሪያ የተውጣጡ የማጓጓዣ መረጃዎችን በአንድ ላይ በማጣመር ወደ አውሮፓ እንዴት እንደሚጓጓዙ ታውቋል - በካዛክስታን ፣ አዘርባጃን እና ጆርጂያ በባቡር በኩል ወደ ጣሊያን ይላካሉ ።

እንደ ቴስኮ እና ሬዌ ያሉ አንዳንድ ቸርቻሪዎች አቅርበው በማገድ ወይም በማውጣት ምላሽ የሰጡ ሲሆን ሌሎች ዋይትሮዝ፣ ሞሪሰንስ እና ኤዴካ ጨምሮ ግኝቶቹን በመቃወም የራሳቸውን ሙከራዎች አድርገዋል፣ ይህም ከይገባኛል ጥያቄው ጋር የሚጋጭ ነው። ሊድል በ2023 በጀርመን ለአጭር ጊዜ በተሸጠው ምርት ውስጥ የቻይና ቲማቲም መጠቀሙን አረጋግጧል።

አንቶኒዮ ፔቲ የተባለው ዋና የጣሊያን ቲማቲም ማቀነባበሪያ ኩባንያ ስለምንሰራበት አሰራር ጥያቄዎች ተነስተዋል። የማጓጓዣ መዛግብት ኩባንያው ከ 2020 እስከ 2023 ባለው ጊዜ ውስጥ ከ 36 ሚሊዮን ኪሎ ግራም በላይ የቲማቲም ፓስታ ከዚንጂያንግ ጓኖንግ እና ከስር ቤቶቹ መቀበሉን ይጠቁማል። ዢንጂያንግ ጓኖንግ በቻይና ትልቅ አቅራቢ ሲሆን ይህም ከፍተኛ መጠን ያለው የአለም ቲማቲም ያመርታል።

እ.ኤ.አ. በ 2021 ከፔቲ ቡድን ፋብሪካዎች አንዱ በማጭበርበር ተጠርጥሮ በጣሊያን ወታደራዊ ፖሊሶች ወረረ - የቻይና እና ሌሎች የውጭ ቲማቲሞች እንደ ጣሊያን ተላልፈዋል ተብሎ በጣሊያን ፕሬስ ተዘግቧል ። ወረራው ከተፈጸመ ከአንድ ዓመት በኋላ ጉዳዩ በፍርድ ቤት ተጠናቀቀ።

የቢቢሲ ጋዜጠኛ በፔቲ ፋብሪካ በድብቅ ጉብኝት ባደረገበት ወቅት በነሀሴ 2023 ከዚንጂያንግ ጓኖንግ የቲማቲም ፓኬት የያዙ በርሜሎችን የሚያሳይ ምስል ቀርጿል። የቲማቲም ምርቶች እና የአቅርቦት ሰንሰለት ክትትልን ያሻሽሉ.

የፔቲ ቃል አቀባይ ለቢቢሲ እንደተናገሩት ይህ ድርጅት “በግዳጅ ሥራ አልተሰማራም። ነገር ግን ባዡ ቀይ ፍራፍሬ ከዚንጂያንግ ጓኖንግ ጋር የስልክ ቁጥር እንደሚጋራ እና ሌሎች መረጃዎች የመርከብ መረጃ ትንተናን ጨምሮ ባዡ የሼል ኩባንያ መሆኑን በምርመራው አረጋግጧል።

የፔቲ ቃል አቀባይ አክለውም “ወደፊት የቲማቲም ምርቶችን ከቻይና አናስመጣም እና የሰብአዊ እና የሰራተኞች መብት መከበርን ለማረጋገጥ በአቅራቢዎች ላይ የምናደርገውን ክትትል እናሳድጋለን።

ዩናይትድ ስቴትስ ሁሉንም የሺንጂያንግ ኤክስፖርትን ለመከልከል ጥብቅ ህግ አውጥቷል, አውሮፓ እና ዩናይትድ ኪንግደም ለስለስ ያለ አቀራረብ ወስደዋል, ኩባንያዎች የግዳጅ ሥራ በአቅርቦት ሰንሰለት ውስጥ ጥቅም ላይ እንደማይውል ለማረጋገጥ እራሳቸውን እንዲቆጣጠሩ ያስችላቸዋል.

ግኝቶቹ የጠንካራ የመከታተያ ዘዴዎችን አስፈላጊነት እና በአለምአቀፍ የአቅርቦት ሰንሰለቶች ውስጥ ግልፅነትን የማስጠበቅ ተግዳሮቶችን ያጎላሉ። የአውሮፓ ህብረት በአቅርቦት ሰንሰለቶች ውስጥ በግዳጅ የጉልበት ሥራ ላይ ጥብቅ ደንቦችን እያስተዋወቀ፣ የዩናይትድ ኪንግደም እራስን በመቆጣጠር ላይ ያላት መታመን የበለጠ ምርመራ ሊደረግበት ይችላል።