በእንግሊዝ የተሸጡት 'የጣሊያን' ንፁህ ምርቶች ከቻይናውያን የግዳጅ ሥራ ጋር የተያያዙ ቲማቲሞችን ሊይዙ እንደሚችሉ ቢቢሲ ዘግቧል

በተለያዩ የእንግሊዝ ሱፐርማርኬቶች የሚሸጡ 'የጣሊያን' የቲማቲም ንፁህ ምርቶች በቻይና በግዳጅ የጉልበት ሥራ የሚበቅሉ እና የሚቀነሱ ቲማቲሞችን የያዙ ይመስላሉ ሲል የቢቢሲ ዘገባ አመልክቷል።

በቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ የተመራው ምርመራ እንደሚያሳየው በአጠቃላይ 17 ምርቶች (አብዛኛዎቹ በእንግሊዝ እና በጀርመን ቸርቻሪዎች የሚሸጡ የራሳቸው የምርት ስሞች) የቻይና ቲማቲም የያዙ ሊሆኑ ይችላሉ።

አንዳንዶቹ እንደ ቴስኮ 'የጣሊያን ቲማቲም ፑሬ' ያሉ 'ጣሊያንኛ' የሚል ስያሜ ሲኖራቸው፣ ሌሎች ደግሞ 'ጣሊያንኛ' የሚል ስያሜ ሲኖራቸው፣ ለምሳሌ የአስዳ ድርብ ማጎሪያ 'የተጣራ የጣሊያን ቲማቲም' እና የዌይትሮዝ 'አስፈላጊ የቲማቲም ፑሬ' የሚል ስያሜ ሲሰጡ፣ እራሱን 'የጣሊያን ቲማቲም ፑሬ' ሲል ይገልፃል።

ቢቢሲ ወርልድ ሰርቪስ ምርቶቻቸውን የፈተሻቸው ሱፐርማርኬቶች እነዚህን ግኝቶች ይቃወማሉ።

በቻይና፣ አብዛኛዎቹ ቲማቲሞች የሚመጡት ከዢንጂያንግ ክልል ሲሆን፣ ምርታቸው በኡይጉር እና በሌሎች በአብዛኛው ሙስሊም አናሳዎች በሚፈጸም የግዳጅ የጉልበት ሥራ ምክንያት ነው።

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት (ተመድ) የቻይና መንግስት ቻይና እንደ የደህንነት ስጋት አድርጋ የምትመለከታቸውን አናሳ አናሳዎችን በማሰቃየትና በማዋረድ ይከሳል። ቻይና ሰዎች በቲማቲም ኢንዱስትሪ ውስጥ እንዲሰሩ ማስገደዷን ክዳለች፤ የሰራተኞቿም መብት በሕግ የተጠበቀ ነው ትላለች። እንደ ቢቢሲ ዘገባ ቻይና የተባበሩት መንግስታት ሪፖርት 'በተዛባ መረጃ እና በውሸት' ላይ የተመሰረተ ነው ትላለች።

ቻይና ከዓለም አንድ ሶስተኛውን ቲማቲም ታመርታለች፣ የሰሜን ምዕራብ የዢንጂያንግ ክልል ሰብሉን ለማልማት ተስማሚ የአየር ንብረት እንደሆነ ይታወቃል። ሆኖም፣ ዚንጂያንግ ከ2017 ጀምሮ የጅምላ እስርን ጨምሮ የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን በተመለከተ በዓለም አቀፍ ደረጃ ምርመራ ተደርጎበታል።

እንደ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች ገለጻ፣ ቻይና 'የድጋሚ ትምህርት ካምፖች' ብላ በምትጠራው ከአንድ ሚሊዮን በላይ የኡይጉር ተወላጆች ታስረዋል። አንዳንድ እስረኞች በዢንጂያንግ የቲማቲም እርሻዎች ውስጥ ጨምሮ ለግዳጅ የጉልበት ሥራ እንደተዳረጉ የሚጠቁሙ ክሶች ብቅ አሉ።

ቢቢሲ በቅርቡ በክልሉ ባለፉት 16 ዓመታት ውስጥ የቲማቲም ምርትን በግዳጅ ሲያስሩ ወይም ሲያከናውኑ የተመለከቱ 14 ግለሰቦችን አነጋግሯል። አንድ የቀድሞ ታሳሪ በስም ተውላጠ ስም ሲናገር፣ ሰራተኞች እስከ 650 ኪ.ግ የሚደርስ የዕለት ኮታ እንዲያሟሉ እንደሚጠበቅባቸው ተናግሯል፣ ይህም ያልተሳካላቸው ሰዎች ቅጣት እንደሚጣልባቸው ተናግሯል።

ቢቢሲ እንዲህ ብሏል፡- “እነዚህን ዘገባዎች ማረጋገጥ ከባድ ነው፣ ነገር ግን ወጥነት ያላቸው እና በ2022 የተባበሩት መንግስታት ሪፖርት ላይ በሺንጂያንግ በሚገኙ የእስር ቤቶች ውስጥ ስቃይ እና የግዳጅ የጉልበት ሥራን ሪፖርት ባደረገው ዘገባ ላይ ማስረጃዎችን የሚያንፀባርቁ ናቸው።”

ቢቢሲ ከመላው ዓለም የተላኩ የመርከብ መረጃዎችን በማጣመር አብዛኛዎቹ የዢንጂያንግ ቲማቲሞች ወደ አውሮፓ እንዴት እንደሚጓጓዙ አረጋግጧል - በባቡር በካዛክስታን፣ አዘርባጃን እና ወደ ጆርጂያ፣ ከዚያም ወደ ጣሊያን ይላካሉ።

እንደ ቴስኮ እና ሬዌ ያሉ አንዳንድ የችርቻሮ ነጋዴዎች የአቅርቦት አቅርቦትን በማገድ ወይም ምርቶችን በማውጣት ምላሽ ሰጥተዋል፣ ሌሎች ደግሞ ዌይትሮዝ፣ ሞሪሰንስ እና ኤዴካ ግኝቶቹን ተከራክረው የራሳቸውን ምርመራ አድርገዋል፣ ይህም ከጥያቄዎቹ ጋር የሚቃረን ነው። ሊድል በ2023 በጀርመን ውስጥ ለአጭር ጊዜ በአቅርቦት ችግር ምክንያት በተሸጠ ምርት ውስጥ የቻይና ቲማቲሞችን መጠቀሙን አረጋግጧል።

አንቶኒዮ ፔቲ የተባለው ዋና የጣሊያን የቲማቲም ማቀነባበሪያ ኩባንያ የአቅራቢነት ልምዶችን በተመለከተ ጥያቄዎች ተነስተዋል። የማጓጓዣ መረጃዎች እንደሚያሳዩት ኩባንያው ከ2020 እስከ 2023 ባለው ጊዜ ውስጥ ከዢንጂያንግ ጓኖንግ እና ከቅርንጫፍ ቢሮዎቹ ከ36 ሚሊዮን ኪሎ ግራም በላይ የቲማቲም ፓስታ አግኝቷል። ዚንጂያንግ ጓኖንግ በቻይና ውስጥ ዋና አቅራቢ ሲሆን በዓለም ላይ ከፍተኛ መጠን ያለው ቲማቲም ያመርታል።

እ.ኤ.አ. በ2021፣ ከፔቲ ግሩፕ ፋብሪካዎች አንዱ በማጭበርበር ወንጀል ተጠርጥሮ በጣሊያን ወታደራዊ ፖሊስ ተወረረ - በጣሊያን ፕሬስ እንደዘገበው የቻይና እና ሌሎች የውጭ ቲማቲሞች ጣሊያናዊ ተብለው ተላልፈዋል። ከጥቃቱ ከአንድ ዓመት በኋላ ጉዳዩ በፍርድ ቤት እልባት አግኝቷል።

የቢቢሲ ዘጋቢ በፔቲ ፋብሪካ ውስጥ በድብቅ ባደረገው ጉብኝት፣ ከዢንጂያንግ ጓኖንግ የቲማቲም ፓስታ እንደያዙ የተለጠፉ በርሜሎችን የሚያሳይ ቪዲዮ ቀርጿል። ፔቲ ከዢንጂያንግ ጓኖንግ የቅርብ ጊዜ ግዢዎችን ውድቅ አድርጎ የመጨረሻው ትዕዛዝ በ2020 እንደሆነ ተናግሯል። ኩባንያው የቲማቲም ፓስታን ከዢንጂያንግ ጓኖንግ ጋር ከሚጋራው ከባዙ ሬድ ፍሬት እንዳገኘ አምኗል፣ ነገር ግን የቻይና የቲማቲም ምርቶችን ከውጭ ማስገባት እንደሚያቆም እና የአቅርቦት ሰንሰለት ክትትልን እንደሚያሻሽል ተናግሯል።

ይህ ድርጅት "በግዳጅ የጉልበት ሥራ አልተሳተፈም" ሲሉ የፔቲ ቃል አቀባይ ለቢቢሲ ተናግረዋል። ይሁን እንጂ ምርመራው ባዙ ሬድ ፍሬት ከሺንጂያንግ ጓኖንግ ጋር የስልክ ቁጥር እና ሌሎች ማስረጃዎችን ጨምሮ ባዙ የሼል ኩባንያው መሆኑን ይጠቁማል።

የፔቲ ቃል አቀባይ አክለውም “ወደፊት የቲማቲም ምርቶችን ከቻይና አናስመጣም እንዲሁም የሰብአዊና የሰራተኞች መብቶች መከበራቸውን ለማረጋገጥ የአቅራቢዎችን ክትትል እናሻሽላለን” ብለዋል።

አሜሪካ ሁሉንም የሲንጂያንግ ኤክስፖርት የሚከለክል ጥብቅ ህግ አውጥታለች፣ አውሮፓ እና እንግሊዝ ደግሞ ለስለስ ያለ አካሄድ በመከተል ኩባንያዎች የግዳጅ የሰው ኃይል በአቅርቦት ሰንሰለቶች ውስጥ ጥቅም ላይ እንዳይውል ለማረጋገጥ እራሳቸውን እንዲቆጣጠሩ አስችሏቸዋል።

ግኝቶቹ ጠንካራ የመከታተያ ስርዓቶችን አስፈላጊነት እና በዓለም አቀፍ የአቅርቦት ሰንሰለቶች ውስጥ ግልጽነትን የመጠበቅ ተግዳሮቶችን ያጎላሉ። የአውሮፓ ህብረት በአቅርቦት ሰንሰለቶች ውስጥ በግዳጅ የሰው ኃይል ላይ ጥብቅ ደንቦችን ሲያስተዋውቅ፣ የእንግሊዝ በራስ ቁጥጥር ላይ ያለው ጥገኛነት እየጨመረ የሚሄድ ምርመራ ሊገጥመው ይችላል።